MALİYET MUHASEBESİNİN AMAÇLARI

* MAMUL VEYA HİZMETİN BİRİM MALİYETİNİ HESAPLAMAK
* MALİYETLERİ VE İŞLETMENİN FAALİYETLERİNİ KONTROL ALTINDA TUTMAK
* İŞLETME FAALİYETLERİNİN PLANLANMASINDA GEREKLİ MALİYET BİLGİLERİNİ SAĞLAMAK
* İŞLETME YÖNETİMİNİN ALACAĞI KARARLARA YARDIMCI OLMAK

DEĞİŞKEN MALİYETLER İLE SABİT MALİYETLER FARKI
Değişken Maliyetler üretim miktarında meydana gelen değişmeye orantılı olarak değişirler.
Sabit Maliyetler ise üretim miktarındaki değişmelerden etkilenmezler.

DEĞİŞKEN MALİYETLER
• Direkt Hammadde ve Malzemeler
• Direkt İşçilikler
• Değişken Genel Üretim Giderleri
• Endirekt Hammadde Malzeme
• Endirekt İşçilikler
• Elektrik
• Yakıt
• Sigorta (Malların)
• Tamir Bakım (Makinaların)

SABİT MALİYETLER
* Kira Giderleri
* Sigorta Giderleri
* Amortismanlar
* Yönetim Ücretleri
* Genel Yönetim Giderleri (Kırtasiye, telefon)
* İdari kısım elektrik giderleri
* İdari kısım yakıt giderleri
* Tamir Bakım (Binaların)

ÜRETİM MALİYETLERİ
* HAMMADDE VE MALZEME MALİYETİ
* DİREKT İŞÇİLİK MALİYETİ
* GENEL ÜRETİM MALİYETİ


HAMMADDE VE MALZEME MALİYETİ
* MAMULÜN ESAS UNSURUNU TEŞKİL EDEN, NEREDE VE NE KADAR HARCANDIĞI TESPİT EDİLEBİLEN MADDE VE MALZEMELERDİR.

LASTİK
İPLİK
NAYLON
AMBALAJ MALZEMELERİ
(KÂĞIT, KUŞAK, POŞET, ETİKET, BARKOD)

DİREKT İŞÇİLİK MALİYETİ :MAMULÜN ÜRETİMİNDE KULLANILAN NEREDE VE NE KADAR HARCANDIĞI TESBİT EDİLEBİLEN İŞÇİLİKLERDİR.

DİREKT İŞÇİLİK MALİYETİ UNSURLARI
- BRÜT ÜCRETLER
- FAZLA MESAİLER
- SSK İŞVEREN PAYLARI
- SOSYAL GÜVENLİK DESTEKLEME PRİMİ
- İŞSİZLİK SİGORTASI İŞVEREN PRİMİ
- SERVİS ÜCRETLERİ
- YEMEK ÜCRETLERİ
- SAĞLIK GİDERLERİ
- EĞİTİM ÜCRETLER

GENEL ÜRETİM MALİYETİ

MAMULÜN BÜNYESİNE GİREN FAKAT ESAS UNSURUNU TEŞKİL ETMEYEN GİDERLERDİR.
- ENDİREKT MALZEMELER
- ENDİREKT İŞÇİLİKLER
- KİRA GİDERLERİ
- ELEKTRİK GİDERLERİ
- YAKIT GİDERLERİ
- SU GİDERLERİ
- SİGORTA GİDERLERİ
- HABERLEŞME
- AMORTİSMAN
- BAKIM ONARIM


7/A SEÇENEĞİNDE HESAP PLAN AÇIKLAMASI

Bu uygulamada yer alan maliyet hesap gruplarının her biri defteri kebir hesabı düzeyinde GİDER, YANSITMA, FARK hesapları olarak bölümlendirilmiştir.

GİDER HESAPLARI

Dönem içinde yapılan ve tahakkuk ettirilen giderlerin izlendiği ve borcuna kaydedildiği hesaplardır.

Gider hesapları ile ilgili muhasebe fişlerine gider yerleri ve gider çeşitlerine ait numaraların da yazılması gerekmektedir.

GİDER YANSITMA HESAPLARI

Fiili maliyetlerin uygulandığı durumda, gider hesaplarında topla¬nan giderlerin tümünün, önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin kullanılması durumunda ise, bunlara göre saptanan giderlerin ilgili hesaplara yansıtılmasında kullanılan hesaplardır.

FARK HESAPLARI

Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulanması halinde fiili giderler ile önceden saptanmış giderler arasındaki farkların kaydedildiği hesaplardır. Fark hesapları borç veya alacak bakiyesi verebilirler. Fiili maliyet sisteminin uygulanması durumunda yansıtma hesapları tutarı fiili giderler tutarı kadar olacağından fark hesapları söz konusu olmamaktadır.

1) DİREKT İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ

Esas üretim yerlerinde harcanan, mamulün bünyesine girerek onun esas unsurunu teşkil eden ve mamulün maliyetine doğrudan doğruya yüklenebilen maddeler
710. DİREKT İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ hesabında izlenir. Üretimde kullanılmayan ve doğrudan doğruya satılan ilk madde ve malzemelerin maliyeti bu hesapta izlenmez.

Dönem içinde üretimde kullanılmak üzere ambardan çekilen direkt maddeler bu hesabın borcuna,
150. İLK MADDE VE MALZEME hesabının alacağına kaydedilir. Eş zamanlı kayıt sistemini uygulayan işletmeler giderlerin tahakkuku ile ilgili fişlerde gider yerlerinin ve gider çeşitlerinin kodlarını yazacaklardır.

Hesapla ilgili düzeltmeler hesabın alacağına kaydedilir. Dönem sonunda bu hesap
711. DİREKT İLK MADDE VE MALZEME YANSITMA HESABI ile karşılaştırılarak kapatılır.

Örnek olarak, ambardan hammadde çekildiğinde:

_______________________________ / _____________________________
710 DİREKT İLK MADDE VE MALZEME GİDERİ 5.000.000
150 İLK MADDE VE MALZEME 5.000.000
Üretime verilen hammaddenin kaydı
_______________________________ / _____________________________

Yansıtma hesabı ile harcanan tutar fiili değer üzerinden üretim hesabına aktarıldığında;
_______________________________ / _____________________________
151 YARI MAMULLER-ÜRETİM 5.000.000
711 DİREKT İLK MADOE VE
MALZEME YANSITMA HESABI 5.000.000
Hammadde maliyetinin üretim hesabına devri
_______________________________ / _____________________________

Maliyet dönem sonları itibariyle yansıtma hesabı ile fiili gider hesabı karşılaştırılıp kapatıldığında;

_______________________________ / _____________________________
711 DİREKT İLK MADDE VE MALZEME 5.000.000
YANSITMA HESABI
710 DİREKT İLK MADDE VE
MALZEME GİDERLERİ 5.000.000
Yansıtma hesabı ile ilgili maliyet hesabının kapatılması
_______________________________ / _____________________________

muhasebe kayıtları yazılacaktır.

Üretimi tamamlananların maliyeti 151 kodlu hesaptan 152 kodlu hesaba, satılan mamullerin maliyeti de 152 kodlu hesaptan 620 kodlu hesaba devredilecektir.

2) DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ

* Esas üretim yerlerinde harcanan ve mamulün bünyesine giren işçilik giderleri
* 720. DİREKT İŞÇİLİK GIDERLERİ hesabında izlenir.
* Bu işçilik giderleri, hangi mamule nerede ve ne kadar harcandığı tesbit edilebilen giderlerdir.
* Üretimde kullanılmayan ve doğrudan doğruya mamule yüklenemeyen işçilik giderleri bu,,hesapta izlenmez.

Dönem içinde üretimde kullanılmak üzere harcanan işçilikler bu hesabın borcuna, ilgili Aktif ve Pasif hesapların alacağına kaydedilir. Eş zamanlı kayıt sistemini uygulayan işletmeler giderlerin tahakkuku ile ilgili fişlerde gider yerlerinin ve gider çeşitlerinin kodlarını yazacaklardır.

Hesapla ilgili düzeltmeler hesabın alacağına kaydedilir. dönem sonunda bu hesap 721. DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ YANSlTMA HESABI ile karşılaştırılarak kapatılır.

Örnek olarak işçilik giderleri meydana geldiğinde;

_______________________________ / _____________________________
720 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ 4.000.000
380 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 690.000
361 ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK
KESİNTİLERİ 560.000
381 GİDER TAHAKKUKLARI 2.'750.000
Direkt işçiliklerin tahakkuku
_______________________________ / _____________________________

Yansıtma hesabı ile harcanan tutar fiili değer üzerinden üretim hesabına aktarıldığında;

_______________________________ / _____________________________
151 YARI MAMULLER-ÜRETİM 4.000.000
721 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ
YANSITMA HESABI 4.000.000
Direkt işçilik giderlerinin
üretim hesabına devri
_______________________________ / _____________________________

Maliyet dönem sonları itibariyle yansıtma hesabı ile fıili gider hesabı karşılaştırılıp kapatıldığında;

_______________________________ / _____________________________
721 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ 4.000.000
YANSITMA HESABI
720 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ 4.000.000
Yansıtma hesabı ile ilgili maliyet
hesaplarının kapatılması
_______________________________ / _____________________________

muhasebe kayıtları yazılacaktır.


Üretimi tamamlananların maliyeti 151 kodlu hesaptan 152 kodlu hesaba, satılan mamullerin maliyeti de 152 kodlu hesaptan 620 kodlu hesaba devredilecektir.


3) GENEL ÜRETİM GİDERLERİ

İşletmenin üretim ve üretime bağlı hizmetleri için yapılan direkt ilk madde ve malzeme ile direkt işçilik giderleri dışında kalan giderler 730 GENEL ÜRETİM GİDERLERI hesabında izlenir. Mamule veya hizmete doğrudan doğruya yüklenemeyen, hangi mamule veya hangi hizmete nerede ne kadar harcandığı tesbit edilemeyen veya tesbiti ekonomik olmayan giderlerdir. Bunlar genellikle dağıtım yolu ile mamul veya hizmet maliyetine yüklenirler.

Tahakkuk eden giderler bu hesabın borcuna ilgili hesapların alacağına kaydedilir. Maliyet dönemleri sonlarında 731 . GENEL ÜRETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI ile karşılaştırılarak kapatılırlar.

Örnek olarak GÜG meydana geldiğinde;

_______________________________ / _____________________________
730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ 2.000.000
381 GİDER TAHAKKUKLARI 2.000.000
GÜG nin kaydı
_______________________________ / _____________________________

Yansıtma hesabı ile harcanan tutar fıili değer üzerinde üretim hesabına aktarıldığında:

_______________________________ / _____________________________
151 YARI MAMULLER-ÜRETİM 2.000.000
731 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ
YANSITMA HESABI 2.000.000
GÜG nin üretim hesabına devri
_______________________________ / _____________________________

Maliyet dönem sonları itibariyle yansıtma hesabı ile karşılaştırılıp kapatıldığında;


_______________________________ / _____________________________
731 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ YANSITMA
HESABI 2.000.000
730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ 2.000.000
Yansıtma hesabı ile fiili maliyet
hesabının kapatılması
_______________________________ / _____________________________

muhasebe kayıtları yazılacaktır.

Üretimi tamamlananların maliyeti 151 kodlu hesaptan 152 kodlu hesaba, satılan mamullerin maliyeti de 152 kodlu hesaptan 620 ko¬dlu hesaba devredilecektir.

4) İLK MADDE VE MALZEME STOKLARI

Üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak üzere işletmede bulundurulan hammadde, yardımcı madde, işletme malzemesi am¬balaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlendiği hesap 150. İLK MADDE VE MALZEME hesabıdır.

Satın alındıklarında veya işletme tarafından üretildiklerinde satın¬ alma veya mal oluş değerleri üzerinden bu hesabın borcuna, üretime verildiklerinde, tüketildiklerinde, satıldıklarında veya devredildik¬lerinde maliyet değeri veya satış fiyatı ile bu hesabın alacağına kay¬dedilirler.

İlk madde ve malzemeler grubuna dahil stokları takip edebilmek için bu hesabın temsil ettiği stok çeşitleri ile ilgili birer alt hesap açılır. İlk maddeler mamulün üretiminde kullanılan onun bünyesine gi¬ren, mamulün esas unsurunu ve önemli bir kısmını oluşturan değer¬lerdir.

Yardımcı malzemeler üretiminde kullanılan mamulün bünyesine giren fakat malulün esas unsurunu ve önemli bir kısmını oluştur¬mayan değerlerdir.

İşletme malzemeleri üretimin gerçekleşmesinde kullanılan, fakat mamulün bünyesine girmeyen değerlerdir.

Ambalaj malzemeleri mamulün tüketiciye ulaştırılmasında ve su¬nulmasında kullanılan değerlerdir.


5) YARI MAMULLER

Üretim hesabı mamul hale gelmemiş, ancak, direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden pay almış üre¬tim aşamasındaki ürünlerin maliyeti 151.YARIMAMULLER-ÜRETİM hesabında izlenir.

Maliyet dönemi sonunda direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim giderleri tutarı kadar bu hesap borçlandırılır. İI¬gili üretim maliyetleri yansıt¬ma hesapları 710, 720 ve 730 kodlu hesaplar kadar alacaklandırılır. Üretimi tamamlananların maliyeti kadar da bu hesap alacaklandırılarak ilgili mamul stok hesapları borçlandı¬rılır.

Üretimin maliyeti oluşturulurken;

_______________________________ / _____________________________
151 YARI MAMUILER-ÜRETİM 11.000.000
711 DİREKT İLK MADDE VE MALZEME
GIDERLERİ YANSITMA 5.000.000
721 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ YANSITMA 4.000.000
731 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ YANSITMA 2.000.000
Üretim maliyetlerinin üretim hesabına devri
_______________________________ / _____________________________
711 DİREKT İLK MADDE VE MALZEME
GIDERLERİ YANSITMA 5.000.000
721 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ YANSITMA 4.000.000
731 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ YANSITMA 2.000.000
710 DİREKT İLK MADDE VE MALZEME
GIDERLERİ 5.000.000
720 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ 4.000.000
730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ 2.000.000
Yansıtma ve fiili maliyet hesaplarının kapatılması
_______________________________ / _____________________________

üretimi tamamlananların mamul stok hesabına alınmasında,

_______________________________ / _____________________________
152 MAMULLER 8.500.000
151 YARI MAMULLER-ÜRETİM 8.500.000
Üretimi tamamlananların stok
hesabına devri
_______________________________ / _____________________________

muhasebe kayıtları yazılacaktır.

6) MAMULLER

Üretimi tamamlanan ve satışa hazır hale gelen değerler 152 MAMUL¬LER hesabında izlenir.

Üretimi tamamlanan mamullerin ambara alınması ile bu hesap borçlandırılır, 151.YARI MAMULLER-ÜRETİM hesabı alacaklandırılır. Mamullerin satılması veya herhangi bir nedenle ambardan çekilmesi durumunda bu hesap alacaklandırılır ve 620. SATILAN MAMULLER MALİYETİ hesabı borçlandırılır.

Örnek olarak 8.600.000 TL.lık üretimin tamamlandığını ve 7.000.000 TL. lık mamulün satıldığını kabul edersek:

_______________________________ / _____________________________
152 MAMULLER 8.600.000
152.01 Kumaş
151 YARI MAMULLER-ÜRETİM 8.600.000
151.01 Kumaş
Üretimi tamamlananların stok hesabına devri
_______________________________ / _____________________________
_______________________________ / _____________________________
620 SATILAN MAMULLER MALİYETİ 7.000.000
620.01 Kumaş
152 MAMULLER 7.000.000
152.01 Kumaş
Satılan mamullerin maliyetinin satış maliyeti
hesabına devri
_______________________________ / _____________________________

yevmiye maddeleri yazılacaktır.

Mamullerin satışından sağlanan kar veya zarar
600. YURT İÇİ SATIŞLAR hesabı ile
620. SATILAN MAMULLER MALİYETİ hesabı¬nın karşılaştırılmasıyla bulunur.

Herhangi bir değişikliğe tabi tutmadan satmak amacı ile işlet¬meye alınan ticari mallar ve benzeri kalemler 153. TİCARİ MALLAR hesabında izlenir.



7/B Seçeneğinde hesap planı açıklaması

Ticaret işletmeleri, isteyen küçük hizmet işletmeleri ve isteyen küçük üretim işletmeleri giderlerin izlenmesinde bu seçeneği uygu¬larlar.

İşletmeler yukarıda beIirtilen 79. GİDER ÇEŞİTLERİ hesap grubu¬nu kullanırlar. Giderler defteri kebir hesabı şeklinde maliyet dönemi boyunca çeşit esasına göre izlenir. Maliyet çıkarma dönemlerinde söz konusu giderler gerekirse maliyet dağıtım tablosu yardımıyla fonksiyonlarına dönüştürülerek iIgiIi gider yerlerine, hizmet veya ma¬mul maliyetlerine veya sonuç hesaplarına aktarılırlar.

Bu gibi işletmeler isterlerse gider çeşidi hesaplarından ilgili gider yerlerine ve fonksiyonel gider hesaplarına aktarmalar yapabilecekleri kayıt düzenini seçebilirler. İsterlerse eş zamanlı kayıt yöntemini kulla¬narak yardımcı defterlerde gider çeşitlerinin gider yeri ve fonksiyonel gider ayrımlarını yapabilirler.


1) İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ

Mal ve hizmetlerin üretilmesinin, işletme faaliyetlerinin devamlılığının sağlanması amacıyla tüketilen her türlü direkt ilk madde ve malzeme, endirekt malzeme ve üretimle ilgili dışarıya yaptırılan hammadde ve malzeme işleri 790 İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ hesabında takip edilir.

Bu gibi harcamalar yapıldığında bu hesabın borcuna, ilgili hesapların alacağına kaydedilir.

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler:

Örnek olarak, Hammadde ve malzeme ambardan üretime verildiğinde:

__________________________ / ________________________
790 İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ 4.600.000
150 İLK MADDE VE MALZEME 4.600.000
Üretime verilen hammaddenin kaydı
__________________________ / ________________________

şeklinde kayıt yapacaklardır.


2) İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ

İşletme faaliyetlerini yürütmek, üretim ve hizmetleri gerçekleştirmek amacıyla çalıştırılan işçiler için tahakkuk ettirilen esas işçilik, fazla mesai, üretim primleri, ikramiyeler, yıllık izin ücretleri, SSK işveren primi, gece primle, hafta tatili ve genel tatil ücretleri, her türlü sosyal yardımlar ve işçilere ait diğer giderler ve benzeri harcamalar 791 İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ hesabında izlenir.

Bu glbi harcamalar tahakkuk ettikçe bu hesabın borcuna Ilgili hesapların alacağına kaydedilir.

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler, Örnek olarak,


_______________________________ / _____________________________
791 İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ 4.200.000
360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 890.000
361 ÖDENECEK SOSYAL
GÜVENLİK KESİNTİLERİ 560.000
381 GİDER TAHAKKUKLARI 2.750.000
Üretimle ilgili işçiliklerin kaydı
_______________________________ / _____________________________

şeklinde kayıt yapacaklardır.

3) MEMUR ÜCRET VE GİDERLERİ

İşletme faaliyetlerini yürütmek, üretim ve hizmetleri gerçekleştir¬mek amacıyla çalıştırıtan aylıklı yönetici, memur, büro personeli vb. için tahakkuk ettirilen tutarlar 792 MEMUR ÜCRET VE GİDERLERİ hesabında izlenir.

Bu gibi harcamalar yapıldığında bu hesabın borcuna, iIgili hesapların alacağına kaydedilir:

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler, Örnek olarak,

_______________________________ / _____________________________
792 MEMUR ÜCRET VE GİDERLERİ 2.000.000
360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR 340.000
361 ÖDENECEK SOSYAL
GÜVENLİK KESİNTİLERİ 280.000
381 GiDER TAHAKKUKLARI 1.380.000
Personel ücretlerinin tahakkuku
_______________________________ / _____________________________

şeklinde kayıt yapacaklardır.

4) DIŞARDAN SAĞLANAN FAYDA VE HİZMETLER

İşletme taaliyetlerini yürütmek, üretim, pazarlama ve diğer hiz¬metleri gerçekleştirmek amacıyla dışardan sağlanan yakıt, elr#ktrik, su, gaz, bakım ve onarım, haberleşme, nakliye ve benzeri gibi fayda ve hizmetler için tahakkuk ettirilen harcamalar 793 DIŞARDAN SAЬLANAN FAYDA VE HİZMETLER hesabına kaydedilirler.

Bu gibi harcamalar tahakkuk ettikçe bu hesabın borcuna ilgili hesapların alacağına kayıt yapılır.

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler, Örnek olarak,

_______________________________ / _____________________________
793 DIŞARDAN SAĞLANAN FAYDA VE HİZMETLER 1.000.000
793.06 Yakıt Giderleri
191 İNDİRİLECEK KDV 180.000
320 SATICILAR 1.180.000
Yakıt giderinin kaydı
_______________________________ / _____________________________

şeklinde kayıt yapacaklardır. Yukarıda belirtilen giderler dışında işletme faaliyetini sürdürmek için yapılması gerekli olan sigorta giderleri, kira giderleri, yolluk gi-derleri, kırtasiye, dava, icra ve noter giderleri, iştirak payı ve aidat gi¬derleri gibi giderlerin izlendiği hesap 794 ÇEŞITLİ GİDERLER hesa¬bıdır.

Bu gibi harcamalar tahakkuk ettikçe bu hesabın borcuna ilgili hesapların alacağına kayıt yapılır.

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler, Örnek olarak,

_______________________________ / _____________________________
794 ÇEŞİTLI GİDERLER 400.000
794.05 Kırtasiye Gideri
191 İNDİRİLECEK KDV 72.000
329 DİĞER TİCARİ BORÇLAR 472.000
Kırtasiye giderinin kaydı
_______________________________ / _____________________________

şeklinde kayıt yapacaklardır.

6) VERGİ RESİM VE HARÇLAR

Mevzuat gereğince tahakkuk ettirilen gider nileliğindeki vergi, re¬sim ve harçlar 795 VERGİ, RESİM VE HARÇLAR hesabında izlenir. Bu gibi harcamalar tahakkuk ettikçe bu hesabrn borcuna ilgili hesapların alacağına kayıt yapılır.

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler, Örnek olarak,

_______________________________ / _____________________________
795 VERGİ RESİM VE HARÇLAR 1.800.000
795.02 Damga puıu
100 KASA 1.800.000
Ödenen damga pulunun kaydı
_______________________________ / _____________________________

şeklinde kayıt yapacaklardır.

7) AMORTİSMANLAR VE TÜKENME PAYLARI

Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile özel tükenmeye tabi varlıklar, için ayrılan amortisman giderleri ile tükenme payları 796 AMORTISMAN VE TÜKENME PAYLARI hesabına kaydedilir.

Bu gibi giderİer tahakkuk ettikçe bu hesabın borcuna ilgili hesapların alacağına kayıt yapılır.

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler,

Örnek olarak,

_______________________________ / _____________________________
¬796 AMORTİSMANLAR VE TÜKENME PAYLARI 2.130.000
796.01 Binalar
796.02 Makineler
796.03 Demirbaşlar
257. BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR 2.130.000
Ayrılan amortismanların kaydı
_______________________________ / _____________________________

şeklinde kayıt yapacaklardır.

8) FİNANSMAN GİDERLERİ

İşletmenin gerek yatırım gerekse işletme sermayesi ihtiyacını karşılamak üzere yaptığı kısa ve uzun vadeli borçlanmaların faiz, ko¬misyon ve kur tarklarının izlendiği hesap 797 FİNANSMAN GİDERLE¬Rİ hesabıdır.

Bu gibi giderler tahakkuk ettikçe bu hesabın borcuna ilgili hesapların alacağına kayıt yapılır.

Fiili maliyet sistemini kullanan işletmeler, Örnek olarak,

_______________________________ / _____________________________
797 FİNANSMAN GİDERLERİ 3.800.000
797.01 Kredi Faizleri
300 BANKA KREDİLERİ 3.800.000
Kredi faizlerinin kaydı
_______________________________ / _____________________________

şeklinde kayıt yapacaklardır.


9) GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA HESABI

798 GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA hesabı, üretim ve hizmet işlet¬melerinde, maliyet çıkarma dönemlerinde düzenlenen gider dağıtım tablosu sonucu çeşitli gider hesaplarının toplam tutarları üzerinden 799. ÜRETİM MALİYET HESABI'na, 630, 631, 632, 660, 661, 680 ko¬dlu hesaplara ve aktifleştirilmesi gerekenlerin ilgili aktif hesaplara devredildiği hesaptır.

Ticaret işletmelerinde ise; dönem boyunca gider hesaplarının borcunda biriken tutarlar, dönem sonunda fonksiyonlarına dönüştürülerek 630, 631, 632, 660 ve 661 kodlu hesapların alacağına bu hesap yardımıyla devredilir.

Üretim ve Hizmet İşletmeleri dönem sonunda gider dağıtım tablosu yardımıyla gider çeşitlerinin fonksiyonlara göre dağılımını yapacak ve bu dağılım neticisine göre aşağıdaki kaydı yapacaktır.

_______________________________ / _____________________________
630 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ 600.000
631 PAZARLAMA SATIŞ DAĞITIM GİDERLERİ 3.000.000
632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 6.400.000
660 KISA VADELI BORÇLANMA OİDERLERİ. 2.200.000
661 UZUN VADELİ BORÇLANMA GİDERLERİ 800.000
798. GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA HESABI 13.000.000
Fiili giderlerin gelir tablosu hesaplarına devri
_______________________________ / _____________________________

Üretim maliyetleri üretim hesabına aktarılırken de şu kayıt yapılacaktır:

_______________________________ / _____________________________
799 ÜRETİM MALİYET HESABI 12.000.000
799.01 İlk Madde ve Malzeme 5.000.000
799.02 İşçi Ücret ve Gid. 4.000.000
799.03 Genel Üretim Gid: 3.000.000
798 GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA
HESAB1 12.000.000
Maliyetlerin ilgili Üretim hesabına devri
_______________________________ / _____________________________


798 GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA hesabı 790-797 kodlu hesaplarla karşılaştırılarak kapatılır.

Dönem sonunda, ister üretim veya hizmet işletmesi olsun, isterse ticaret işletmesi olsun gider çeşitlerinin gelir tablosundaki gider gruplarına yansıtılmasında kullanılan 798. GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA HESABI ile 790-797 kodlu fiili giderlerin kaydedildiği hesaplar karşılaştırılarak kapatılırlar. Bu kayıt aşağıdaki şekilde olacaktır:

_______________________________ / _____________________________
798 GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA HESABI 26.530.000
790 İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ 5.000.000
791 İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ 4.000.000
792 MEMUR ÜCRET VE GİDERLERİ 2.000.000
793 DIŞARDAN SAĞLANAN FAYDA
VE HİZMETLER 7.400.000
794 ÇEŞİTLİ GİDERLER 400.000
795 VERGİ REBİM VE HARÇLAR 1.800.000
796 AMORTİSMANLAR VE TÜKENME PAYLARI 2.130.000
797 FİNANSMAN GİDERLERİ 3.800.000
Fiili gider hesaplarının kapatılması
_______________________________ / _____________________________


10) ÜRETİM MALİYET HESABI

799 ÜRETİM MALİYET hesabı yukarıda açıklandığı gibi, üretim ve hizmet işletmelerinde, dönem sonunda gider çeşitlerinde toplanan tutarların, gider dağıtım tablosuyla fonksiyonel dağılım neticesinde üretimin veya hizmetin maliyetini oluşturarı kısımlarının izlendiği hesaptır.

Dönem sonunda üretilen veya hizmetin maliyetini oluşturan kısmı bu hesabın borcuna 798. GİDER ÇEŞİTLERİ YANSITMA HESABI nın alacağına kaydedilir.

Dönem sonunda, üretim işletmelerinde bu hesap 151 ve 152 kodlu hesaplara, hizmet işletmelerinde ise 622 kodlu hesaba devredilerek kapatılır.

Üretim işletmelerinde, üretime verilenlerden mamul hale gelenler 152. MAMULLER hesabına devredilir. Geri kalan 151. YARI MAMULLER-ÜRETİM hesabına üretimi tamamlanmamışlar olarak aktarılır.


_______________________________ / _____________________________
151 YARI MAMULLER-ÜRETİM 2.200.000
152 MAMULLER 9.800.000
799 ÜRETİM MALİYET HESABI 12.000.000
Üretim maliyetinin ilgili hesaplara devri
_______________________________ / _____________________________

151 kodlu hesap 7/B sisteminde sadece yarı mamul stoklarının gösterildiği hesaptır.

Satılan mamullerin maliyeti 152. MAMULLER hesabının alacağına 620. SATILAN MAMULLER MALİYETİ hesabının borcuna yazılır.

_______________________________ / _____________________________
620 SATILAN MAMULLER MALİYETİ 8.300.000
152 MAMULLER 8.300.000
Satılan mamullerin maliyet hesabına devri
_______________________________ / _____________________________

Hizmet işlemlerinde, 799. ÜRETİM MALİYET hesabında toplanan maliyet dönem sonunda 622. SATILAN HİZMET MALİYETİ hesabına devredilir.

_______________________________ / _____________________________
622 SATILAN HİZMET MALİYETİ 18.230.000
799 ÜRETİM MALİYET HESABI 18.230.000
Hizmet maliyetinin ilgili maliyet hesabına devri
_______________________________ / _____________________________